2021 YILINDA İŞVERENLERE SAĞLANACAK ASGARİ ÜCRET DESTEĞİ

17 Eylül 2021admin

MDERGI/8717A.020

(AĞUSTOS 2021 Sayı: 212)

Raşit ULUBEY

E. Başmüfettiş/E. İŞKUR İstihdam Dai. Bşk

 

Özet

2021 yılında uygulanmak üzere, 28.12.2019 tarihli ve 2020/1 sayılı Kararıyla, Asgari Ücret Tespit Komisyonu tarafından günlük 119,25 TL. olarak belirlenen1 asgari ücret, aylık brüt 3.577,50 TL. olarak ortaya çıkmıştır. Asgari ücret günlük net 85,253 TL. ve aylık net 2.557,59 TL. olarak hesaplanmaktadır.

18.07.2021 tarihli ve 7333 sayılı Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun’un (Bu Kanun, 28.07.2021 tarihli, 31551 sayılı Resmi Gazetede yayınlanmıştır.) 16 ncı maddesiyle, 2021 yılında işverenlere sağlanacak asgari ücret desteğini içeren 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununa Geçici Madde 85 ilave edilmiştir.

Anahtar Kelimeler

İşçi, işveren, asgari ücret, asgari ücret desteği.

 

  1. Giriş

Bu makalemizde, son yıllarda mutat uygulama haline almış olan asgari ücrette bir önceki yılan göre yapılmış olan brüt 634,50 TL’lik farktan dolayı işverenlere 7333 sayılı Kanunla yapılan Asgari Ücret Desteği düzenlemesinin neler getirdiği genel hatlarıyla ele alınıp değerlendirilecektir.

 

  1. Asgari Ücretin Belirlenmesi

Asgari ücret tespit komisyonunun oluşumu, çalışma usul ve esasları ve diğer hususlar Asgari Ücret Yönetmeliği’nde hüküm altına alınmış bulunmaktadır2.

Asgari ücret, İş Kanununun “Asgari ücret” başlıklı 39’uncu maddesi ve 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 522 nci maddesi gereği; 5 kamu (2 Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, 1 TUİK, 1 Hazine Müsteşarlığı, 1 Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığı) temsilcisi, 5 bünyesinde en çok işçiyi bulunduran işçi sendikaları konfederasyonu temsilcisi ve 5 bünyesinde en çok işvereni bulunduran işveren kuruluşu temsilcisi olmak üzere toplam 15 üyeden oluşan asgari ücret tespit komisyonu tarafından belirlenmektedir.

Tespit edilen asgari ücret, Resmi Gazetede yayımlandığı tarihi izleyen ayın ilk gününden itibaren yürürlüğe girmektedir

Asgari ücret tespit komisyonu, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının çağrısı üzerine en az 10 üyenin katılımı ile toplanmakta ve Bakanlıkça hazırlanan gündeme göre çalışmaktadır.

Komisyon oy çokluğu ile karar vermekte olup, oyların eşitliği halinde, Başkanın bulunduğu taraf çoğunluğu sağlamış sayılmaktadır. Alınan karara katılmayan üye, istemesi halinde katılmama gerekçesini belirtmektedir. Komisyonun her toplantıda aldığı kararlar karar defterine yazılmakta ve toplantıya katılanlar tarafından imzalanmaktadır. Bu bağlamda, 28.12.2020 tarihinde Asgari Ücret Tespit Komisyonu’nca 2020/1 sayılı Kararla; 01.01.2021-31.12.2021 tarihleri arasında uygulanmak üzere asgari ücretin günlük brüt 119,25 TL. (Aylık brüt 3.577,50 TL) olarak tespitine karar verilmiş ve Resmi Gazetede3 ilan edilmek suretiyle kamu oyuna duyurulmuş bulunmaktadır.

 

  1. Asgari Ücrete Desteğin Yasal Dayanağı

Asgari ücret, 2020 yılının tamamında günlük 98,10 TL ve aylık 2.943,00 lira olarak uygulanmaktayken 2021 yılının tamamında geçerli olmak üzere Asgari Ücret Tespit Komisyonu tarafından günlük 119,25 TL ve aylık 3.577,50 lira olarak belirlenmiştir. Bu şekilde 2020 yılına göre 2021 yılında asgari ücrette brüt 634,50 liralık bir fark ortaya çıkmıştır.

Meydana gelen brüt 634,50 liralık bu farktan dolayı işverenlere destek sağlamak üzere 18.07.2021 tarihinde kabul edilen 7333 sayılı Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun’un 16 ncı maddesiyle, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununa Geçici 85 inci madde ilave edilmiştir. Bu madde 01.01.2021 tarihinden geçerli olmak üzere yayımı tarihinde yürürlüğe gireceğini ve 01.01.2021 – 31.12.2021 tarihleri arasında uygulanması hüküm altına alınmıştır. Kanunun uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı ve Türkiye İş Kurumunun görüşleri alınmak suretiyle Sosyal Güvenlik Kurumunca belirlenecektir.

 

  1. Destekten Kimler Yararlanacak?

Asgari ücret desteğinden, 2020 yılının aynı ayına ilişkin prim ödeme gün sayısını geçmemek üzere, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun “Sigortalı sayılanlar” başlıklı 4/a maddesi (eski SSK) kapsamında hakkında yaşlılık, malullük ve ölüm sigortası uygulanan (uzun vadeli sigorta kollarına tabi olan) kişileri çalıştıran özel sektör işverenleri ile ve mahiyet kodu 1 ve 3 olarak tescil edilen 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu eki I sayılı cetvelde yer alan Genel Bütçe Kapsamındaki Kamu İdareleri (TBMM, Başbakanlık, Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay, Bakanlıklar vb. gibi halen 41 adet) ile I sayılı cetvelde sayılan kamu idareleri niteliğinde olduğu halde mahiyet kodu 2 olarak tescil edilen işyeri işverenleri hariç olmak üzere, uzun vadeli sigorta kollarına tabi olanları çalıştıran diğer kamu kurum ve kuruluşları (burada belirtilen kamu kurum ve kuruluşları ve özel sektör işyerlerinin alt işverenleri/taşeronları bu makale çerçevesinde destekten yararlanmaktadır. Şu kadar ki, kamu kurum ve kuruluşlarından alınan fiyat farkı ödemeli ve çalıştırılacak personel sayısının ihale dokümanında belirlendiği ihaleli işlerde, yararlanılan asgari ücret desteği, kamu idaresi tarafından işverenin hak edişinden kesilmektedir.

 

  1. Destekten Yararlanmak İçin Ücret Sınırı

2020 yılının aynı ayına ait, aylık prim ve hizmet belgesinde günlük kazancı 147,00 TL ve altında olan makalemizin 4’üncü maddesinde belirtilen sigortalıları çalıştıran işverenler için ilgili ayda bu kapsamdaki sigortalılar için bildirilen toplam prim gün sayısını geçmemek üzere 2020 yılı aynı ayında bildirilen toplam prim gün sayısı kadar destekten (Örneğin; 2021 Haziran ayı için 2020 Haziran ayında kapsamdaki sigortalılar için bildirilen toplam prim günü kadar, 2020 Haziran ayında aylık prim ve hizmet belgesi verilmemiş ise, bu belgenin verildiği ilk ay olan -Örneğin Ağustos 2020 ayı- ayında kapsamdaki sigortalılar için bildirilen toplam prim günü kadar gibi) yararlanmaktadır.

Bu durumu örnekle açıklamak gerekirse; 2020 Haziran ayında 150 gün toplam prim gün sayısı olan işyerinin 2021 Haziran ayında aynı kapsamdaki sigortalılar için bildirilen toplam prim günü 180 gün olması halinde 150 gün kadar, 2020 Haziran için bildirilen toplam prim günü kadar olmak üzere destekten yararlanmaktadır. 2020 yılının aynı ayında aylık prim ve hizmet belgesi verilmemesi veya verilmiş olmakla beraber uzun vadeli sigorta kollarına tabi belge türleri dışında yapılması halinde takip eden ilk ayda makalemizin 3 üncü maddesinde belirtilen sigortalıları çalıştıran aylık prim ve hizmet belgesinde günlük kazancı 147,00 TL ve altında bildirilen sigortalılar için ilgili aydaki toplam prim gün sayısını geçmemek üzere işveren destekten yararlanmaktadır. Destekten yararlanabilmek için toplu iş sözleşmesi hükümleri uygulanan özel sektör işverenlerine ait işyerleri için gerekli günlük kazanç sınırı 294,00 lira ve aylık 8.820,00 lira (bu tutarlar dahil) olarak uygulanmaktadır. Şu kadarki; yaşlılık aylığı bağlandıktan diğer bir deyişle emekli olduktan sonra çalışmakta olanlar için işverenin bu destek hükümlerinden yararlanabilmesi mümkün bulunmamaktadır.

 

  1. 2021 Yılında İlk Defa Faaliyete Başlayan İşverenlerin Durumu

2021 yılı içinde ilk defa faaliyete başlayan/başlayacak olan ve Sosyal Güvenlik Kurumunca tescil edilen/edilecek olan veya 2020 yılından önce işe başlamış ve Sosyal Güvenlik Kurumunca tescil edilmiş olmakla beraber 2020 yılında uzun vadeli sigorta kollarına tabi sigortalı bildirimi yapılmamış işyerlerin için uzun vadeli sigorta kollarına (malullük, yaşlılık ve ölüm sigortası) tabi olan sigortalılar için verilen aylık prim ve hizmet belgeleriyle bildirilen tüm sigortalıların prim ödeme gün sayıları esas alınmaktadır. Dolayısıyla, 2021 yılında tescil edilen/edilecek olan işyerlerinde 147,00 TL (0510 ve 0520 işkolu kodlu ve 4, 5, 35, 36 ve 55 nolu belge türleri işyerlerinde yer altında çalıştırılan sigortalılar için 392,00 TL,), 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu hükümleri uyarınca toplu iş sözleşmesi uygulanan özel sektör işverenlerine ait işyerleri için 294,00 TL ve altında günlük sigorta primine esas kazanç bildirilmiş olunması şartı aranmadan prime esas kazanç alt sınırı ve üst sınırları arasında bildirilen tüm sigortalıların prim ödeme gün sayıları hesaplamada esas alınmaktadır.

2020 yılının aynı ve müteakip aylarında bildirimde bulunulmamış veya bildirimde bulunulmuş olmasına rağmen; 0 gün, 0 kazanç bildirmiş olan veyahut da uzun vadeli sigorta kollarına ilişkin belge türleri dışında bildirim yapmış olan işyerlerinde bu ayı takip eden ilk bildirim yapılmış ayın aylık prim ve hizmet belgesindeki bildirimleri esas alınmaktadır. Takip eden ay veya aylarda da bildirim yapılmamış olması halinde bildirim yapılmayan dönemler hakkında ilk defa 2021 yılında tescil edilmiş işyeri gibi işlem yapılması söz konusu olmaktadır.

 

  1. Günlük Destek Miktarı

2016, 2017, 2018 yıllarında günlük 3,33 TL, 2019 yılında günlük 5,00 TL (çalışan sayısı 500’ün altında olan işyerleri için), 2020 yılında günlük 2,50 TL olan destek miktarı 2021 yılında günlük 2,5 TL olup, 2020 yılında prime esas günlük kazancı 147,00 TL ve altında olan uzun vadeli sigorta kollarına tabi sigortalı hizmet listesinde bildirilen toplam prim gün sayısını (Prim gün sayısı bulunurken ilgili ayda asıl ve ek belgeyle bildirilen sigortalıların toplam prim gün sayılarından aynı ayda varsa iptal belgeyle bildirilen sigortalının/sigortalıların prim gün sayılarının düşülmesi suretiyle hesaplanacaktır) geçmemek üzere, 2021 yılının aynı ayında bildirilen prim ödeme gün sayısıyla çarpılması sonucu bulunan tutar destek miktarı olarak karşımıza çıkmaktadır.

2020 yılında toplu iş sözleşmesi uygulanan özel sektör işyerleri için prime esas günlük kazancı 294,00 lira ve altındaki bir ücretle çalışan sigortalılar için bildirilen toplam prim gün sayısının 2021 yılının aynı ayında uzun vadeli sigorta primi bildirilen ortalama sigortalı sayısına göre 2,5 TL ile çarpılması sonucu bulunacak tutar ilgili işverenin yararlanabileceği destek miktarıdır.

İşveren, asgari ücret desteğinden yararlanan işçiler için 4447 sayılı Kanunun Geçici 10 uncu maddesi konusu 6111 sayılı teşvik ile 4857 sayılı Kanunun 30 uncu maddesi konusu engelli teşviki dışındaki 4447 sayılı Kanunun Geçici 19, 26, 27, 28 inci maddelerine konu teşvik ve desteklerden yararlanamamaktadır

  1. Asgari Ücret Desteğinin Sağlanacağı Zaman

Destek, 2021 yılı Ocak ila Aralık aylarını kapsayan 12 ay için uygulanmaktadır. Asgari ücret desteğiyle sağlanacak destek tutarı, işsizlik sigortası fonundan karşılanmak üzere işverenin ilgili ayı takip eden aydan/aylardan doğan sigorta prim borçlarına mahsup edilmektedir.

İşverenin 01.07.2021 tarihine kadar destekten yararlandığı işyerine (lerine) ait mahsup edilecek prim borcu olmaması dolayısıyla alacaklı olması durumunda alacaklı olduğu tutar, işverenin tescilli başka işyeri/işyerleri prim, gecikme zammı ve idari para cezası borçlarına mahsup edilmektedir. Bu şekilde de borcunun olmaması durumunda destek tutarı işverene iade edilmektedir. 2021 yılının herhangi bir ayında Kanun kapsamından çıkan işyerleri için destek tutarı bu maddede belirtilen diğer koşullar çerçevesinde kendisine ödenmektedir.

 

  1. Linyit ve Taşkömürü Çıkarılan İşyerlerinde Yer Altında Çalışan Sigortalılara Asgari Ücret Desteği

Linyit ve taşkömürü çıkarılan işyerlerinde yer altında çalışan sigortalılar için, 2020 yılının aynı ayında prime esas günlük kazancı 392,00 TL ve altında bildirilen sigortalıların toplam prim ödeme gün sayıları ile bu sayıya % 50 ilave edilmek suretiyle bulunan (Örneğin; Linyit ve taşkömürü çıkarılan işyerlerinde yer altında çalışan sigortalılar için prim ödeme gün sayısı 530 gün bildirilmiş ise, dikkate alınabilecek prim ödeme gün sayısı 530x%50= 265 = 530+265= 795 günü geçemez) prim ödeme gün sayısının toplamını geçmemek üzere, 2021 yılının aynı ayında bildirilen prim ödeme gün sayısı destekten yararlanılacak gün sayısı olmaktadır. %50 oranının hesaplanmasında küsuratlar atılmaktadır.

 

  1. Ev Hizmetlerinde Çalışanlara Asgari Ücret Desteği

Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun Ek Madde 9’a göre uzun vadeli sigorta kollarına tabi ev hizmetlerinde çalışan sigortalıların ay içindeki çalışma saatleri toplamının 7.5’a bölünmesi suretiyle bulunan gün sayısı 10 ve üzerinde olması halinde, ev hizmetlerinde çalışanın işvereni, ortaya çıkan 10 gün ve üzerindeki gün sayısının 2,50 TL ile çarpılması sonucu bulunacak tutar kadar (Örneğin; 20 gün ise 20x 2,50 = 50,00 TL.) destekten yararlanabilmektedir.

 

  1. Asgari Ücret Desteği İçin Aranılan Diğer Koşullar

İşyerlerinin asgari ücret desteğinden yararlanması için ayrıca;

  1. a) 2021 yılı Ocak-Aralık dönemine ait aylık prim ve hizmet belgelerinin yasal süresinde verilmesi,
  2. b) Cari ay primlerinin yasal süresi içinde ödenmesi,
  3. c) İşverenin, Sosyal Güvenlik Kurumuna prim, idari para cezası ile bunlara ilişkin gecikme cezası ve gecikme zammı borcunun bulunmaması veya söz konusu borcun 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsili Usulü Hakkında Kanunun 48 inci maddesine göre taksitlendirmiş olması,

ç) 2021 yılı için çalıştırdığı kişileri sigortalı olarak bildirmesi, bildirdiği sigortalıları fiilen çalıştırması ve prime esas kazançlarını eksik bildirmemesi (Şu kadar ki, ilgili ayda 2021 yılına ait aylık brüt asgari ücret olan 3.577,50 TL’nin 1/10’unu (357,57 TL’nı) geçmeyecek tutarda eksik prime esas kazanç bildirimi yapıldığının tespiti durumunda Sosyal Güvenlik Kurumunca yapılacak ihtar üzerine 15 (on beş) günlük süre içinde söz konusu eksikliği gideren işyerleri hakkında asgari ücret destek hükümleri uygulanmaya devam eder.),

  1. d) 2021 yılında aylık prim ve hizmet belgesiyle bildirilen sigortalı sayısının, 2020 yılı Ocak-Kasım döneminde aylık prim ve hizmet belgesiyle bildirilmiş malullük, yaşlılık, ölüm sigorta primine tabi olan en az sigortalı sayısının altına düşmemesi,

gerekmektedir.

 

  1. Kayıt Dışı Çalıştıran ve/veya Sigorta Primine Esas Kazancı Eksik Bildirenler

Denetim ve kontrolle veya mahkeme kararlarıyla ya da kamu kurum ve kuruluşlardan alınan yazılarla, çalıştırdığı kişileri sigortalı olarak bildirmediği, prime esas kazancını eksik bildirdiği veya bildirdiği sigortalıları fiilen çalıştırmadığı belirlenen işverenler 2021 Ocak ila Aralık ayları için asgari ücret desteğinden yararlanmamaktadır. Yararlanılmış destek tutarı olması halinde, yararlanılan tutarlar, gecikme zammı ve gecikme cezası ile birlikte işverenden geri alınmaktadır.

 

  1. Sonuç

2021 yılında işverenlere sağlanacak asgari ücret desteğinin nasıl uygulanacağı, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası 7333 sayılı Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun’un (Bu Kanun, 28.07.2021 tarihli, 31551 sayılı Resmi Gazetede yayınlanmıştır.) 16 ncı maddesiyle eklenen Geçici 85 inci maddeyle düzenlenmiştir.

Söz konusu Kanun maddesine göre; 2021 yılı günlük kazancı 147,00 lira ve altında olanlar; toplu iş sözleşmesi uygulanan özel sektör işyerlerinde de günlük kazancı 294,00 lira ve altında olanlar, yer altı maden işyerlerinde çalışanlar için ise günlük kazancı 392,00 lira ve altında olanlar, diğer şartları sağlamaları halinde destekten yararlanabileceklerdir.

2021 yılında 12 ay asgari ücret desteği sağlanacaktır. Ancak, 2016, 2017, 2018 yıllarında günlük 3,33 TL olarak uygulanan ve 2018 yılında brüt 2.029,50 TL olan asgari ücretin 528,90 TL artarak 2019 yılında 2.558,40 TL’na çıktığı 2019 yılında günlük 5,00 TL TL (çalışan sayısı 500’ün altında olan işyerleri için) uygulanırken, bir önceki yıla göre 634,50 TL artışla 3.577,50 TL’na çıktığı 2021 yılında bu desteğin günlük 2,50 TL olarak (30 günde 75,00 TL) uygulanmak suretiyle 2020 yılı öncesine göre desteğin azaldığı görülmektedir. 4447 sayılı Kanunun Geçici 10 ve 4857 sayılı Kanunun 30 uncu maddesine konu teşvikten yararlananlar, asgari ücret desteğinden yararlanabilirlerken, 4447 sayılı Kanunun Geçici 19, 26, 27, 28 inci maddelerinden yararlananların destekten yararlanamamaları teşvik düzenlemelerindeki yeknesaklığı bozduğu anlaşılmaktadır. Bunun yanında, 2020 yılında en az sayıdaki sigortalı sayının altına düştüğünde ilgili işyerinin bu destekten yararlandırılmaması ile kanuna aykırı fiil ve eylemlerden dolayı sigorta prim desteği, teşviki, indiriminden yararlanmayı kısıtlayan süre genellikle 1 (bir) ayla sınırlı tutulduğu halde asgari ücret desteğinde bu sürenin 12 (on iki) ay olarak oldukça uzun tutulması işyerleri adına ağır sonuç yaratan bir husus olarak değerlendirilmektedir.

 

Kaynakça

– 4857 sayılı İş Kanunu

– 7333 sayılı Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun

– 28.12.2019 tarihli ve 2020/1 sayılı Asgari Ücret Tespit Komisyonu Kararı, 30.12.2020 tarihli ve 31350 sayılı RG

– Asgari Ücret Yönetmeliği, 10.08.2004 tarihli ve 25540 sayılı RG

 

———-o———-