MDERGI/8718A.010
(TEMMUZ 2021 Sayı: 211)
Raşit ULUBEY
E. Başmüfettiş/E. İŞKUR İstihdam Dai. Bşk.
Özet
11.11.2020 tarihinde 7256 sayılı Kanunla kanunlaşan yapılandırma Kanununun ardından bu kez de 03.06.2021 tarihinde yeni bir yapılandırma Kanunu kanunlaşmıştır. COVİD-19 sürecinin etkisiyle çıkarıldığı değerlendirilen 7326 sayılı Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılması ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına İlişkin Kanun, 09.06.2021 tarihli Resmi Gazetede yayımlanmak suretiyle aynı tarihte yürürlüğe girmiştir.
Anahtar Kelimeler
İşveren, sigortalı, yapılandırma.
- Giriş
03.06.2021 tarihli ve 7326 sayılı Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılması ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına İlişkin Kanun’la getirilmiş olan yapılandırma düzenlemesinin 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun 4/1-b (eski Bağ-Kur) kapsamındaki sigortalılar hakkında getirdikleri ele alınıp, değerlendirilecektir.
- 7326 sayılı Kanunun 7. Maddesine Konu Kesinleşmiş SGK Alacakları
2021 Nisan ayı ile önceki aylara ilişkin olup, 09.06.2021 trihi itibariyle tahakkuk ettiği halde 09.06.2021 tarihine kadar ödenmemiş olan 5510 sayılı Kanunun 4/1-b (eski Bağ-Kur) prim borçları ile bu borca ödenmesi gereken tarihten 09.06.2021 tarihine kadar Yİ-ÜFE aylık değişim oranları esas alınarak hesaplanacak tutarın, 7326 syılı Kanunda belirtilen süre ve şekilde ödenmesi halinde, bu alacaklara uygulanan gecikme cezası, gecikme zammı gibi fer’i alacaklarının tahsilinden vazgeçilmektedir.
Köy ve mahalle muhtarları, kendi adına ve hesabına bağımsız çalışanlar ile tarımda kendi adına ve hesabına bağımsız çalışanlardan, 5510 sayılı Kanuna, 1479 sayılı Esnaf ve Sanatkârlar ve Diğer Bağımsız Çalışanlar Sosyal Sigortalar Kurumu Kanunu mülga hükümlerine ve mülga 2926 sayılı Tarımda Kendi Adına ve Hesabına Çalışanlar Sosyal Sigortalar Kanununa göre tescilleri yapıldığı hâlde prim borçları nedeniyle daha önceki ilgili kanunları uyarınca sigortalılık süreleri durdurulmuş olanlardan 09.06.2021 tarihi itibarıyla ihya edilmemiş olanların veya daha önce yapılandırıldığı halde ödeme yapılmamasından dolayı ihyası bozulmuş olanların kendileri veya hak sahipleri, 09.06.2021 (7326 sayılı Kanunun yayımı) tarihini takip eden 01.07.2021 tarihinden itibaren 4 (dört) ay içinde diğer bir deyişle 31.10.2021 tarihine, bu tarih hafta sonuna denk geldiğinden 01.11.2021 tarihi saat 23:59’a kadar Sosyal Güvenlik Kurumuna müracaat ederek, durdurulan sigortalılık süreleri için ödeyecekleri prim tutarının, sigortalılık süreleri durdurulmamış gibi değerlendirilerek birinci paragrafımızda belirtilen hükümlere göre hesaplanmasını talep edebilmeleri mümkündür.
Hesaplanan borcun tamamının 31.10.2021 tarihine bu tarih hafta sonuna denk geldiğinden 01.11.2021 tarihi saat 23:59’a kadar ödenmesi hâlinde durdurulan süreler sigortalılık süresi olarak değerlendirilmektedir.
7326 sayılı Kanunla bu süreleri 1 (bir) ay uzatma konusunda Cumhurbaşkanına yetki verilmiş bulunmaktadır.
Hesaplanan borcun tamamının bir üst paragrafta belirtilen süre içinde ödenmemesi hâlinde ihya işlemi geçerli sayılmamakta ve bu kapsamda ödenmiş olan tutarlar ilgilinin başkaca prim borcunun bulunmaması kaydıyla faizsiz olarak iade edilmektedir. Hesaplanan borcun peşin ödenmesi veya tamamının ilk 2 (iki) taksitin ödeme süresi içinde ödenmesi halinde tahsilinden vazgeçilecek miktarlara ilişkin olarak 7326 sayılı Kanunun 9 uncu maddesinin üçüncü fıkrasının (a) ve (b) bentlerinde yer alan hükümler uygulanmamaktadır.
- 7326 Sayılı Kanunla 5510 sayılı Kanuna Eklenen Geçici 84. Maddenin Getirdikleri
7326 sayılı Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılması ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına İlişkin Kanunun 12 nci maddesiyle, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununa Geçici 84 üncü madde olarak bir madde eklenmiştir.
Madde gerekçesinde, 30.04.2021 tarihi itibarıyla prim borcu olan ve ödeme yapmayan sigortalıların, sigortalılık sürelerinin durdurulması, prim borçlarının silinmesi, talep edilmesi halinde durdurulan sigortalılık sürelerinin ihya edilmesinin amaçlandığı belirtilmektedir.
Madde, kendi adına ve hesabına bağımsız çalışanlarla diğer bir deyişle 5510 sayılı Kanunun 4/1-b maddesi kapsamında olanlar (eski Bağ-Kur’lular)’la, tarımda kendi adına ve hesabına bağımsız çalışanlardan diğer bir deyişle 5510 sayılı Kanunun 4/1-b-4 maddesi kapsamında olanlar (eski 2926 sayılı Tarımda Kendi Adına ve Hesabına Çalışanlar Sosyal Sigortalar Kanun kapsamında olanlar)’ dan, Sosyal Güvenlik Kurumuna veya eski BAĞ-KUR’a kayıt ve tescilleri yapıldığı hâlde, 30.04.2021 tarihi itibarıyla prim borcu bulunanların, bu tarihten önceki sürelere ilişkin prim borçlarını, bu maddenin yürürlüğe girdiği 09.06.2021 tarihini takip eden 4 (dört)’ üncü ayın sonuna (31.10.2021 tarihine, bu tarih hafta sonuna denk geldiğinden 01.11.2021 tarihine) kadar ödememeleri veya 7326 sayılı Kanun hükümleri çerçevesinde aynı tarihe kadar yapılandırmamaları hâlinde, prim ödemesi bulunan sigortalıların daha önce ödedikleri primlerin tam olarak karşıladığı ayın sonu (en son 2018 yılı Nisan ayına ait prim ödemesi yapılmış ise 30 Nisan 2018 tarihi) itibarıyla, prim ödemesi bulunmayan sigortalıların ise tescillerinin yapılmış bulunduğu tarih (2017 yılının 04 Mart tarihinde tescilleri yapılmış ise 04 Mart 2017 tarihi) itibarıyla sigortalılıkları durdurulmaktadır.
Durdurulan süreler sigortalılık süresi olarak değerlendirilmemektedir. Bu sürelere ilişkin Sosyal Güvenlik Kurumu alacakları takip edilmeyerek bunlara Sosyal Güvenlik Kurumu alacakları arasında yer verilmemektedir.
Sigortalılıkları durdurulanlardan bu 5510 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi (eski Bağ-Kur) kapsamında çalışmaya devam edenlerin sigortalılıkları 01.05.2021 tarihi itibarıyla yeniden başlatılmaktadır.
Ancak, daha sonra sigortalı ya da hak sahipleri tarafından talep edilmesi hâlinde durdurulan sigortalılık sürelerinin tamamı, talep tarihinde Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun (5510 sayılı) “Prime esas kazançlar” başlıklı 80 inci maddenin ikinci fıkrasına göre belirlenecek [Aylık prime esas kazanç, 82 nci maddeye göre belirlenen prime esas günlük kazanç alt sınırı (119,25 TL) ile üst sınırı (894,37 TL) arasında kalmak şartı ile kendileri tarafından beyan edilecek günlük kazancın 30 (otuz) katıdır. Bu sigortalılar tarafından Sosyal Güvenlik Kurumunca belirlenen sürelerde aylık prime esas kazanç beyan edilir. Beyanda bulunmayan sigortalıların aylık prime esas kazancı, prime esas günlük kazanç alt sınırının (119,25 TL) 30 ( otuz) katı olarak belirlenir.] prime esas kazanç tutarı üzerinden borç tutarı hesaplanarak ihya edilir/canlandırılır.
Bu şekilde hesaplanan borç tutarının tamamını, borcun tebliğ tarihinden itibaren 3 (üç) ay içinde ödedikleri takdirde, bu süreler sigortalılık süresi olarak değerlendirilmektedir.
Tebliğ edilen borç tutarının 3 (üç) aylık süre içinde tamamen ödenmemesi hâlinde bu süreler sigortalılık süresi olarak değerlendirilmemekte ve ihya hükümleri kapsamında ödenmiş olan tutarlar ilgilinin prim ve prime ilişkin borcunun bulunmaması kaydıyla faizsiz olarak iade edilmektedir. İhya edilerek diğer bir deyişle canlandırılarak kazanılan hizmet süreleri borcun ödendiği tarihten itibaren geçerli sayılmaktadır.
Bu çerçevede sigortalılıkları durdurulanlar ile bunların bakmakla yükümlü olduğu kişiler hakkında 01.01.2012 tarihinden 09.06.2021 tarihine kadar durdurulan sigortalılık süreleri için genel sağlık sigortası hükümleri uygulanmamaktadır.
Sigortalılıkları önceki kanunlara göre durdurulanlar için de yukarıda açıklanan sigortalının kendisi ve yakınları tarafından ihya edilmesi diğer bir deyişle canlandırılması ile ilgili hükümleri uygulanmaktadır.
- Durdurulan Sigortalılık Sürelerine Ait 7326 sayılı Kanunun 7. Madde 8. Fıkrası ile 12. Maddesi Hükümlerinin Birlikte Değerlendirilmesi
7326 sayılı yapılandırma Kanununun “Kesinleşmiş Sosyal Güvenlik Kurumu Alacakları” başlıklı 7 nci maddesinin sekizinci fıkrası kapsamında yapılandırılan kendi nam ve hesabına bağımsız çalışanlar ile tarımda kendi nam ve hesabına bağımsız çalışanların prim borçları nedeniyle daha önce çıkan ile 6736, 7020 ve 7256 sayılı kanunlar gibi yapılandırma kanunları uyarınca sigortalılık süreleri durdurulmuş olanlardan, 09.06.2021 tarihi itibarıyla ihya edilmemiş diğer bir deyişle canlandırılmamış olan veya yapılandırıldığı halde ödeme yapılmamasından dolayı ihyası bozulmuş olan sigortalılık süresine ait primlerinin, kendileri veya yakınlarının başvurusuna binaen, primin ait olduğu yıl ve ayın günlük prime esas taban ve tavan kazancı üzerinden hesaplanarak, ödenmesi gereken tarihten 7326 sayılı Kanunun Resmi Gazetede yayınlandığı 09.06.2021 tarihine kadar geçen süre için Yİ-ÜFE aylık değişim oranları esas alınmak suretiyle hesaplanacak tutar üzerinden ödenmesi söz konusu iken,
Bu geçici madde (Geçici Madde 84) ile getirilen ihya diğer bir deyişle canlandırma işleminde, durdurulmuş olan sigortalılık sürelerine ilişkin primler 2021 yılı prime esas günlük kazanç taban veya tavanı arasında belirlenecek kazanç üzerinden hesaplanarak ödenmesi mevzu bahistir.
Ayrıca kendi nam ve hesabına bağımsız çalışanlar ile tarımda kendi nam ve hesabına bağımsız çalışanların 30.04.021 tarihinden öncesine ait prim borçları için başvuru süresi, gerek 7326 sayılı Kanunun 7 nci maddesinin sekizinci fıkrası kapsamında sigortalı ve hak sahibi yakınlarının yukarıda 2 nci maddemizde yer verildiği gibi 31.10.2021 tarihine (bu tarih hafta son olduğundan 01.11.2021 tarihine) kadar ödeme
Ayrıca kendi nam ve hesabına bağımsız çalışanlar ile tarımda kendi nam ve hesabına bağımsız çalışanların 30.04.021 tarihinden öncesine ait prim borçları için, 7326 sayılı Kanunun 7 nci maddesinin sekizinci fıkrası kapsamında sigortalı ve hak sahibi yakınlarının, makalemizin yukarıda 2 nci maddesinde yer verildiği üzere, 31.10.2021 tarihine (bu tarih hafta son olduğundan 01.11.2021 tarihine) kadar yapılandırması ve ödemesi gerekir iken,
7326 sayılı Kanunun 12 nci maddesi (5510 sayılı Kanuna eklenen Geçici 84 üncü madde) kapsamındaki ihya işleminin olabilmesi için öncelikle 31.10.2021 tarihine (bu tarih hafta son olduğundan 01.11.2021 tarihine) kadar yapılandırma yapılmamış veya yapılandırma yapılmış olsa bile ödeme yapılmamış olması icap etmektedir. Bunlar yapılmadığı, prim borçları ihya işlemine konu olabilmektedir. İhya işlemi başvurusu için bir süre söz konusu değildir. Dolayısıyla 02.11.2021 tarihinden itibaren sigortalı veya hak sahibi yakınının bunun için başvuruda bulunabilmesi mümkündür.
Öte yandan, gerek yapılandırma başvurusunda bulunmak suretiyle prim borçlarının ödenmesinde ve gerekse yapılandırma yapılmamış veya yapılandırma yapılmış olsa bile ödeme yapılmamış olması nedeniyle yapılacak ihya işlemi sonucunda prim borçlarının ödenmesinde, geçmişe yönelik prim borcunun tamamının ödenmesi söz konusudur. İhtiyaca, diğer bir deyişle emekli olmaya yetecek kadar süreye ait prim borcunun ödenip, diğer prim borçlarının ödenmemesi gibi bir tercih mevzu bahis değildir.
İhya işlemi sonucu güncel günlük prime esas kazançlar üzerinden ödenecek olan prim borçlarında en azından emekliliğe hak kazanmak için ihtiyaç duyduğu prim gününden fazlası olan prim süresinin tamamının ödenmemesi konusunda bir oran (Örneğin; ihya sonucu ödenecek 5.000 günlük prim borcunun 3.500 günü sigortalı veya hak sahibi yakının için ise emekliliğe hak kazanılması için ihtiyaç duyulan prim süresi ise ihtiyaç duyulan prim süresinden fazla ödenmek zorunda olunan 5.000 – 3.500 = 1.500 günlük prim süresinin ½ sinin veya 2/3 ünün ya da 4/5 inin ödenmek zorunda olduğu, küsuratların atılacağı şeklinde olması gibi) getirilmesinin uygun olacağı, 7326 sayılı Kanunla bunun getirilmemiş olmasının yerinde olmadığı değerlendirilmektedir.
- Sonuç
11.11.2020 tarihinde çıkartılan 7256 sayılı yapılandırma Kanunundan 6.5 ay sonra 03.06.2021 tarihinde çıkartılan 7326 sayılı Kanunla Devlete olan borçların yapılandırılması düzenlenmiştir. Yapılandırılan borçlardan birisi de 5510 sayılı Kanunun 4/1-b ve 4/1-b-4 kapsamındaki kendi nam ve hesabına bağımsız çalışanlar ile tarımda kendi nam ve hesabına bağımsız çalışanların 30.04.2021 tarihi öncesine ait prim borçlarıdır.
Yapılandırılmayan veya yapılandırılmış olmakla beraber ödenmeyen söz konusu prim borçları güncel günlük prime esas kazançlar üzerinden ihya edilerek ödenebilmektedir.
Bundan sonra çıkarılacak yapılandırma kanunlarında ihya işlemi sonucu güncel günlük prime esas kazançlar üzerinden ödenecek olan prim borçlarında en azından emekliliğe hak kazanmak için ihtiyaç duyduğu prim gününden fazlası olan prim süresinin tamamının ödenmemesi konusunda bir oran getirilmesinin yerinde olacağı, bunun hayata geçirilmesi dilek ve beklentimizle…..
Kaynakça
– 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu,
– 7256 sayılı Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılması ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun,
– Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılması ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına İlişkin Kanun,
– 09.06.2021 tarihli ve 2021/20 sayılı SGK Genelgesi.
———-o———-