MDERGI/8716A.001
(EYLÜL 2021 Sayı: 213)
Raşit ULUBEY
Başmüfettiş/E. İŞKUR İstihdam Dai. Bşk
Özet
20.05.2021 tarihli ve 7319 sayılı Sigortacılık ile Diğer Bazı Alanlara İlişkin Kanunlarda ve Bir Kanun Hükmünde Kararnamede Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun 4 üncü maddesiyle 4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanununa Resmi Gazetede yayınlandığı 25.05.2021 tarihinde yürürlüğe giren Geçici 31 inci madde ilave edilmiştir. Konu hakkında Sosyal Güvenlik Kurumunca 09.07.2021 tarihli ve 2021/24 sayılı Genelge çıkarılmıştır.
Anahtar Kelimeler
İşçi, işveren, destek.
- Giriş
Bu makalemizde, Geçici 31 inci madde konusu kredi faiz veya kar payı desteği ele alınıp, değerlendirilecektir.
- Sigortalı Çalışanın 01.07.2021 İla 30.06.2022 Tarihleri Arasında İşe Alınmış Olması
30.06.2021 tarihi ve öncesinde işe alınanlar ile 01.07.2022 tarihi ve sonrasında işe alınan sigortalı çalışanlar için bahse konu destekten yararlanılması mümkün bulunmadığından, 4447 sayılı Kanunun Geçici 31 inci maddesinde yer alan kredi faiz veya kar payı desteğinden 01.07.2021 ila 30.06.2022 tarihleri arasında (bu tarihler dahil) işe alınan sigortalı çalışanlardan dolayı yararlanılabilmektedir.
- Sigortalı Çalışanın İşe Alındığı Tarihten Önceki 3 Aylık Sürede 10 Günden Fazla 5510 Sayılı Kanunun 4/1-A, 4/1-B, 4/1-C Bentleri Kapsamında Sosyal Güvenlik Kurumuna Bildirilmemiş Olmaları
01.07.2021 ila 30.06.2022 tarihleri arasında işe alınan sigortalı çalışandan dolayı Geçici 31 inci maddede yer alan destekten yararlanılabilmesi için, sigortalının işe alındığı tarihten önceki 3 (üç) aylık dönemde toplam 10 günden fazla;
3.1. 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun 4/1-a (eski SSK’lı) ve 4/1-c (eski Emekli Sandığı) kapsamında gerek işe alındığı işyerinden, gerekse farklı bir işyerinden SGK’na verilen muhtasar ve prim hizmet beyannamelerinde kayıtlı olmaması,
3.2. İsteğe bağlı sigortalılık hariç 5510 sayılı Kanunun 4/1-b (eski Bağ-Kur’lu) kapsamında sigortalı olmamaları,
3.3. 5510 sayılı Kanunun Ek 9 uncu maddesinin birinci fıkrası (Ev hizmetlerinde bir veya birden fazla gerçek kişi tarafından çalıştırılan ve çalıştıkları kişi yanında ay içinde çalışma saati süresine göre hesaplanan çalışma gün sayısı 10 gün ve daha fazla olan sigortalı çalışanlar ile konut kapıcılığı işyerlerinde çalıştırılan sigortalı çalışanlar) kapsamında sigortalı olmamaları,
gerekmektedir.
- İşyerinin Özel Sektör İşverenine Ait Olması
Geçici 31 inci maddede yer alan destekten ihale konusu iş üstlenen işyerleri hariç olmak üzere özel sektör işverenlerine ait işyerlerinde çalışan sigortalılar ile 5510 sayılı Kanunun Ek 9 uncu maddesinin birinci fıkrası kapsamında ev hizmetlerinde 10 gün ve daha fazla çalışan sigortalılardan dolayı yararlanılabilecektir. Şu kadar ki,
5335 sayılı Kanunun 30 uncu maddesinin ikinci fıkrası kapsamına giren; Genel bütçeye dahil daireler, katma bütçeli idareler, döner sermayeler, fonlar, belediyeler, il özel idareleri, belediyeler ve il özel idareleri tarafından kurulan birlik ve işletmeler, sosyal güvenlik kurumları, bütçeden yardım alan kuruluşlar ile özel kanunla kurulmuş diğer kamu kurum, kurul, üst kurul ve kuruluşları, kamu iktisadi teşebbüsleri ve bunların bağlı ortaklıkları ile müessese ve işletmelerinde ve sermayesinin %50’sinden fazlası kamuya ait olan diğer ortaklıklara ait işyerlerinde çalıştırılan sigortalılar,
2886 sayılı Devlet İhale Kanunu ve 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu kapsamındaki alım ve yapım işleri, 4734 sayılı Kanunun 3 üncü maddesi kapsamında istisna olan alım ve yapım işleri ile uluslararası anlaşma hükümlerine istinaden yapılan alım ve yapım işlerinde/işyerlerinde çalıştırılan sigortalılar,
İçin kredi faiz veya kar payı desteğinden yararlanılması mümkün bulunmamaktadır.
- İşverenin 2021/Mart Ayına İlişkin Bildirilen Muhtasar ve Prim Hizmet Beyannamelerindeki Sigortalı Sayısının 50’nin Altında Olması
Geçici 31 inci maddede yer alan kredi faiz veya kar payı desteğinden 2021/Mart ayına ilişkin muhtasar ve prim hizmet beyannamesinde kayıtlı sigortalı sayısı 49 ve altında olan özel sektör işverenleri yararlanabilmektedir. Alt işvereni bulunan asıl işverenin sigortalı çalışan sayısı ile alt işverenin çalışan sigortalı sayısı ayrı ayrı hesaplanmaktadır.
2021/Mart ayında SGK’na bildirilmiş toplam sigortalı sayısının tespitinde gerçek kişi işverenlerde T.C. kimlik numarası, tüzel kişi işverenlerde ise vergi kimlik numarası esas alınmaktadır.
2021/Mart ayında SGK’na bildirilen toplam sigortalı sayısının hesabında; 7, 19, 22, 42, 43, 46, 47, 49 ve 50 nolu belge türleri ile yapılan bildirimler dikkate alınmamaktadır.
- Sigortalının İşe Alındığı Yıldan Bir Önceki Takvim Yılında İşe Alındığı İşyerinden SGK’ya Bildirilen Muhtasar ve Prim Hizmet Beyannamelerinde Kayıtlı Sigortalı Sayısının Ortalamasına İlave Olarak Çalıştırılması
Geçici 31 inci maddede yer alan destekten, maddede aranılan diğer şartların yanında, sigortalının işe alındığı yıldan bir önceki takvim yılında (Ocak – Aralık dönemi) işe alındığı işyerinden bildirilen muhtasar ve prim hizmet beyannamelerinde kayıtlı sigortalı sayısının ortalamasına ilave olarak çalıştırılan sigortalılar yararlanabilmektedir. Ortalama sigortalı sayısı, bildirim yapılmış aylardaki toplam sigortalı sayısının bildirim yapılmış ay sayısına bölünmesi suretiyle hesaplanmaktadır. Ortalamanın küsuratlı çıkması halinde yarıma kadar kesirler dikkate alınmamakta, yarım ve üzerinde olan kesirler ise tama iblağ edilmektedir.
Şu kadar ki, Geçici 31 inci maddede aranılan diğer şartlara sahip olan sigortalı, ortalama sigortalı sayısına ilave olarak işe alınmasa dahi, sonraki aylarda işyerinde çalışan sigortalı sayısı ortalama sigortalı sayısının üzerine çıktığı takdirde, bahse konu sigortalıdan dolayı ilgili aylarda geçici 31 inci maddede yer alan destekten yararlanılabilmektedir.
Diğer taraftan, 01.07.2021 ila 30.06.2022 tarihleri arasında (bu tarihler dahil) ilk defa tescil edilen işyerleri ile daha önce tescil edildiği halde ortalama sigortalı sayısının hesaplandığı yılda sigortalı çalıştırılmaması nedeniyle muhtasar ve prim hizmet beyannamesi vermeyen işyerlerinde, bir önceki takvim yılında SGK’na bildirim yapılmış olamayacağından, ilk defa sigortalı bildiriminde bulunulan yılda işe alınan ve destek kapsamına giren sigortalıların tamamından dolayı kanunda yer alan diğer şartların da sağlanmış olması kaydıyla kredi faiz veya kar payı desteğinden yararlanılabilmektedir.
- Muhtasar ve Prim Hizmet Beyannamelerinin Yasal Süresi İçinde Verilmesi
Geçici 31 inci maddede yer alan prim destekten yararlanabilmesi için destek kapsamına giren sigortalı çalışanlara ilişkin düzenlenmiş olan muhtasar ve prim hizmet beyannamesinin yasal süresi içinde verilmiş olması gerekmektedir. Bu kapsamda verilecek ilk muhtasar ve prim hizmet beyannamesi 2021/Temmuz ayına ilişkin 26.08.2021 Perşembe günü saat 23:59’a kadar yetkili vergi dairesine elektronik ortamda gönderilmesi gereken beyannamedir.
Geçici 31 inci maddede yer alan destekten yararlanmak isteyen işverenlerin, destek kapsamına giren sigortalıları için düzenlenen muhtasar ve prim hizmet beyannamelerinde, ilgili kanunlarında belirtilen şartları sağlamaları kaydıyla gerek 5510 sayılı Kanunda, gerekse diğer teşvik kanunlarında düzenlenmiş olan prim teşvik, destek ve indirimlerinden yararlanmaları mümkün bulunmaktadır.
Bahse konu destek hükümleri, sosyal güvenlik destek primine tabi çalışanlar, aday çırak, çırak ve işletmelerde mesleki eğitim gören öğrenciler, staja tabi tutulan öğrenciler ile üniversitelerde kısmi zamanlı çalıştırılan öğrenciler, Türkiye İş Kurumunca düzenlenen eğitimlere katılan kursiyerler, harp malulleri ile 3713 ve 2330 sayılı Kanunlara göre vazife malullüğü aylığı alanlardan yalnızca kısa vadeli sigorta kollarına tabi olanlar, yalnızca işsizlik sigortasına tabi olanlar, yurt dışında çalışanlar, doğum ve evlat edinme sonrası yarım çalışma ödeneği alanlar, ceza infaz kurumları ile tutukevleri bünyesinde oluşturulan tesis, atölye ve benzeri ünitelerde çalıştırılan hükümlü ve tutuklular ve iş kaybı tazminatı alanlar hakkında uygulanmamaktadır.
- Tahakkuk Eden Primlerin Aralıksız 12 Ay Süreyle Yasal Süresi İçinde Ödenmesi
Geçici 31 inci maddede yer alan destekten yararlanılabilmesi için, gerek destek kapsamına giren sigortalılar gerekse destek kapsamı dışında kalan diğer sigortalılar için aynı aya ilişkin düzenlenmiş muhtasar ve prim hizmet beyannamelerinden dolayı tahakkuk eden ve işveren tarafından ödenmesi gereken sigorta primi ile işsizlik sigortası priminin tamamının destek kapsamında işe alınan sigortalı çalışanın işe girdiği aydan itibaren aralıksız 12 ay süresince yasal süresi içinde ödenmesi gerekmektedir. 12 (on iki) ayın 1 (bir) ayında dahi yasal süresinde ödenmeyen primler bu destekten yararlanmayı engellemektedir.
İşveren tarafından ödenmesi gereken tutarın yasal süresi içinde ödenmemesi veya eksik ödenmesi halinde kredi faiz veya kar payı indiriminden yararlanılamamaktadır.
- Yasal Ödeme Süresi Geçmiş Sigorta Primi, İşsizlik Sigortası Primi, İdari Para Cezası ile Bunlara İlişkin Gecikme Cezası ve Gecikme Zammı Borçlarının Bulunmaması
Geçici 31 inci maddede yer alan destekten yararlanılabilmesi için, sigortalının işe alındığı işyerinden dolayı SGK’na yasal ödeme süresi geçmiş sigorta primi, işsizlik sigortası primi, idari para cezası ve bunlara ilişkin gecikme cezası ve gecikme zammı borcunun bulunmaması gerekir.
Aynı veya farklı sosyal güvenlik il müdürlüğü/sosyal güvenlik merkezinde işlem gören birden fazla işyeri
bulunan işverenler, söz konusu destekten, yasal ödeme süresi geçmiş sigorta primi, işsizlik sigortası primi, idari para cezası ile bunlara ilişkin gecikme cezası ve gecikme zammı borcu bulunmayan işyerlerinden dolayı yararlanabilmekte, ancak borcu olan işyerleri için bu borçlar ödenmediği sürece yararlanamamaktadır.
Öte yandan, yasal ödeme süresi geçmiş sigorta primi, işsizlik sigortası primi, idari para cezası ile bunlara ilişkin gecikme cezası ve gecikme zammı borçları bulunmakla birlikte, söz konusu borçları çeşitli kanunlar gereğince yeniden yapılandırmış veya Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanunun 48 inci maddesine istinaden tecil ve taksitlendirmiş olan işverenler, yapılandırma veya taksitlendirme işlemlerinin devam ediyor olması ve yapılandırma veya taksitlendirme kapsamına girmeyen başka borçlarının bulunmaması kaydıyla söz konusu destekten yararlanabilmektedir.
Diğer taraftan, ödeme yükümlülüklerinin yerine getirilmemesi nedeniyle yeniden yapılandırma veya tecil ve taksitlendirme anlaşmaları bozma koşuluna giren işverenlerin, bozma koşulunun oluştuğu tarihten itibaren Geçici 31 inci maddede yer alan destekten yararlanmalarına imkan bulunmamaktadır.
- Çalıştırdığı Kişileri Sigortalı Olarak Bildirmediği veya Bildirdiği Sigortalıları Fiilen Çalıştırmadığı Yönünde Herhangi Bir Tespitin Bulunmaması
SGK’nun denetim ve kontrol ile görevlendirilmiş memurlarınca yapılan tespitler veya diğer kamu idarelerinin denetim elemanlarınca kendi mevzuatları gereğince yapacakları soruşturma, denetim ve incelemeler neticesinde ya da bankalar, döner sermayeli kuruluşlar, kamu idareleri ile kanunla kurulan kurum ve kuruluşlardan alınan bilgi ve belgelere veya mahkeme ilamına istinaden, destek kapsamında işe alınan sigortalının 12 aylık bildirim süresi içinde çalıştırdığı kişileri sigortalı olarak bildirmediği veya bildirdiği sigortalıları fiilen çalıştırmadığı tespit edilen işverenlerin bu destekten yararlanmaları mümkün bulunmamaktadır.
Alt işverenin çalıştırdığı sigortalıları SGK’na bildirmediğinin/ bildirdiği sigortalıları fiilen çalıştırmadığının tespit edilmesi halinde, hem kayıt dışı sigortalı çalıştıran/ sahte sigortalı bildiriminde bulunan alt işveren hem de asıl işveren, Asıl işverenin çalıştırdığı sigortalıları SGK’na bildirmediğinin/ bildirdiği sigortalıları fiilen çalıştırmadığının tespit edilmesi halinde ise yalnızca asıl işveren destekten yararlanamamaktadır.
Belirtilen nedenlerle destekten yersiz yararlanmış oldukları sonradan anlaşılan işverenlerin halinde, Geçici 31 inci madde kapsamında yersiz yararlandıkları destek tutarları Türkiye İş Kurumu’nca işverenden tahsil edilmektedir.
Yapılan tespitler hakkında diğer prim teşvikleri yönünden Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun Ek 14 üncü maddesi çerçevesinde gerekli işlemler yapılmaktadır.
- En Az 20 Gün Nakdi Ücret Desteğinden Yararlanması ve İşyerinde Haftalık Normal Çalışma Süresine Dönmesi
Geçici 31 inci maddede yer alan destekten yararlanılabilmesi için, işverenin destek kapsamında bildireceği sigortalının, 2021/Mart döneminde 4447 sayılı Kanunun geçici 24, geçici 27 nci maddenin birinci fıkrasının (b) bendi ve geçici 28 inci maddenin ikinci fıkrası kapsamında 4857 sayılı Kanunun geçici 10 uncu maddesi uyarınca işveren tarafından ücretsiz izne ayrılarak en az 20 gün nakdi ücret desteğinden yararlandırılması ve nakdi ücret desteğinden yararlandığı işyerinde haftalık normal çalışma süresine dönmesi gerekir. Bu sigortalı çalışanlar için 1.7.2021 ila 30.6.2022 tarihleri arasında işe alınmış olma, 4/1-a, 4/1-c, 4/1-b kapsamında sigortalı olmamaları, işe alındığı yıldan bir önceki takvim yılında bildirilen ortalama sigortalı sayısına ilave olarak çalıştırılmaları şartları aranmamaktadır.
Diğer şartlar sağlanmak kaydıyla kredi faiz veya kar payı desteğinden 12 ay süreyle en fazla 5 (beş) sigortalıya kadar yararlanabilinmektedir.
Sigortalının haftalık normal çalışma süresine dönmesi için 12 aylık süre boyunca fiilen çalışması esas olmakla birlikte, 1 (İstirahat), 3 (Disiplin Cezası), 4 (Gözaltına Alınma), 5 (Tutukluluk), 6 (Kısmi İstihdam), 7 (Puantaj Kayıtları), 8 (Grev), 9 (Lokavt), 10 (Genel Hayatı Etkileyen Olaylar), 11 (Doğal Afet), 15 (Devamsızlık), 16 (Fesih Tarihinde Çalışmamış), 17 ( Ev Hizmetlerinde 30 Günden Az Çalışma), 19 (Ücretsiz Doğum İzni), 20 (Ücretsiz Yol İzni), 22 (5434 Sayılı Kanun Ek 76, GM Geçici Madde 192), 23 (Yarım Çalışma), 25 (Diğer Belge/Kanun Türlerinden Gün Tamamlama), 26 (Kısmi İstihdama İzin Verilen Yabancı Uyruklu) gerekçelerinden biri ile eksik gün bildirimi yapılması halinde bu süreler fiilen çalışılmış olarak kabul edilmektedir.
- Destekten Yararlanmak İçin Sosyal Güvenlik Kurumuna Yapılacak Bildirim Süresi
Geçici 31 inci maddede belirtilen diğer şartların sağlanmış olması kaydıyla 01.07.2021 ila 30.06.2022 tarihleri arasında işe alınan ve destek kapsamına giren sigortalıların işe alındıkları aydan itibaren 12 aylık süreyle istihdam edilmeleri gerekmektedir. 12 aylık bildirim süresi her halükarda 2023/Ağustos ayını geçememektedir.
Bununla beraber, Makalemizin 10 uncu maddesinin birinci paragrafında belirtilen; işveren tarafından ücretsiz izne ayrılarak en az 20 gün nakdi ücret desteğinden yararlandırılan sigortalıların 30.06.2021 tarihinden önce haftalık normal çalışma süresine dönmesi durumunda, bu sigortalılar için 12 aylık sürenin başlangıcı 2021 Temmuz ayı olmaktadır.
İşverenlerin bu destekten yararlanmaları için, destek kapsamında işe aldıkları sigortalıların iş sözleşmelerinin işe alındıkları aydan itibaren 12 ay süreyle; 1- Deneme süreli iş sözleşmesinin işverence feshi, 4- Belirsiz süreli iş sözleşmesinin işveren tarafından haklı sebep bildirilmeden feshi, 5- Belirli süreli iş sözleşmesinin sona ermesi, 15- Toplu işçi çıkarma, 17- İşyerinin kapanması, 19- Mevsim bitimi, 20- Kampanya bitimi, 22- Diğer nedenler, 25- İşçi tarafından işverenin ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırı davranış nedeni ile fesih, 34- İşyerinin devri, işin veya işyerinin niteliğinin değişmesi nedeniyle fesih nedenleriyle feshedilmemesi icap etmektedir.
- Kredi Faizi veya Kar Payından İndirilecek Tutarın Hesaplanması
Prime esas kazancın tabanı (asgari ücret) üzerinden hesaplanan prim, işsizlik sigortası primi işçi ve işveren hissesinden Geçici 31 inci madde kapsamındaki sigortalı için öncelikle 5510 sayılı Kanun ve diğer Kanunlar çerçevesinde yararlanılan indirim, destek ve teşvik tutarı (ları) düşüldükten sonra kalan miktar, Hazine destekli kefalet paketinin yürürlük tarihinden itibaren 30.06.2022 tarihine kadar işverenlerce kullanılan kredilerde kredi faiz veya kar payı bakiyesinden indirilmektedir. Buradan Geçici 31 inci madde kapsamındaki teşvikten yararlanmanın diğer indirim, destek ve teşviklerden yararlanmaya engel teşkil etmediği ortaya çıkmaktadır.
Geçici 31 inci madde kapsamına giren sigortalılardan dolayı kredi faiz veya kar payı desteğinden yararlanılabilmesi için, işverenlerce e-SGK kanalıyla tanımlama yapılması icap etmekte olup, kapsama giren sigortalılara ilişkin yapılacak tanımlama, www.sgk.gov.tr adresinden giriş yapılmak suretiyle erişilen “e-SGK/İşveren/İşveren Sistemi (https://uyg.sgk.gov.tr/IsverenSistemi)/ Teşvikten Faydalanılacak Sigortalı Tanımlama” ekranında yer alan “7319- 4447 Sayılı Kanun Geçici 31.Madde – Kredi Faiz veya Kar Payı Desteği” menüsü vasıtasıyla yapılmaktadır.
Kredi faiz veya kar payı desteği ödemelerine ilişkin hususlarda Türkiye İş Kurumu’na müracaat edilmesi gerekir.
- Sonuç
7319 sayılı Kanunun 4 üncü maddesiyle 4447 sayılı Kanuna ilave edilen Geçici 31 inci madde konusu kredi faiz veya kar payı desteği ile ilgili düzenlemenin getirdikleri yukarıda etraflıca ele alınıp, anlatılmıştır.
Kaynakça
– 4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanunu,
– 7393 sayılı Sigortacılık ile Diğer Bazı Alanlara İlişkin Kanunlarda ve Bir Kanun Hükmünde Kararnamede Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun,
– 09.07.2021 tarihli ve 2021/24 sayılı SGK Genelgesi.